*** BRWINOW.BIZ ***


 O Brwinowie O Gminie Brwinów Katalog firm Instytucje Zdjęcia

Trochę historii Brwinowa

Na obszarze obecnego Brwinowa pierwsi ludzie osiedlili się ok. 8000 lat p. n. e. (najstarsze znalezisko (w rejonie ul. Powstańców Warszawy) dot. osadnictwa mezolitycznego na tych terenach)

Odkryto tutaj ślady jednego z największych w ówczesnej Europie ośrodków hutnictwa opartego na znacznych zasobach rudy darniowej (400-150 lat p.n.e - intensywny rozwój hutnictwa. Jego śladem jest ok. 4000 pieców hutniczych na trenie południowego Mazowsza. Brwinów i jego okolice, obok Pruszkowa i Milanówka, jest jednym z najważniejszych jego centrów - tylko w Brwinowie odkopano miechy hutnicze,)

Brwinów - nazwa, znana jest od XV w. W 1406 r. występuje jako Brwinowo (Pierwsza pisana wzmianka o Brwinowie w 1406 dotyczyła informacji o płatności przez wieś dziesięciny na rzecz kanoników czerskich, opisana w "Dziejach Archidiecezji Poznańskiej". Tamże mapka Archidiakonatu Czersk z XIIIw., na której jest zaznaczony Brwinów z kościołem parafialnym). W 1423 r - informacja o plebanie Dersławie i parafii - jednej z najstarszych na Mazowszu - z kościołem p.w. św. Floriana,, w roku 1429. – jako Brwynowo. Według historyków u jej podstaw leży staropolskie birzwo – belka, tram, drzewo, w gwarze: berwina - kładka.

XVI w. - miejscowość jest wsią drobnoszlachecką (ok. 50 mieszkańców) należącą do Stanisława Turowskiego, podstolego czerskiego,

XVII w. - Brwinów należy do arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Prażmowskiego,

I poł. XVIII w. - ówczesnymi właścicielami wsi byli Radziwiłłowie. Książe Marcin ustanowił należący do niego Brwinów, będący wsią parafialną, miasteczkiem. Układ miasta jest osiowy według szkoły francuskiej,

Według etymologii, opartej na miejscowej tradycji, nazwa miałaby się wywodzić od określenia "borowy nów". Wspomniany tu już rok 1406 – to najdawniejsza znana data z dziejów Brwinowa. W akcie erekcyjnym ogłoszonym w tym właśnie roku biskup poznański wymienia między innymi wieś Brwinowo. W XVIII i XIX w. krzyżowały się tutaj dwa szlaki: tzw. droga królewska prowadząca z Warszawy do Piotrkowa Trybunalskiego, miejsca sejmików szlacheckich, oraz lokalny trakt ze stolicy do Grodziska.

W 1825r. miejscowość liczy 37 domów i 374 mieszkańców,

1831r. - po Powstaniu Listopadowym, z uwagi na liczny udział mieszkańców Brwinowa cofnięto mu prawa miejskie,

1831-1841 - dobra brwinowskie dzierżawi Kazimierz Dziekoński, gen. wojsk polskich,

14 czerwca 1845 r. przez Brwinów przejechał pierwszy pociąg Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Rozwój kolei stał się punktem zwrotnym w historii Brwinowa zarówno pod względem gospodarczym jak i społecznym. W latach poprzedzających wybuch I wojny światowej Brwinów liczył już ponad 2 tys. mieszkańców.

1861r. - zakup dóbr brwinowskich przez Stanisława Lilpopa, warszawskiego przemysłowca,

70-te lata XIX w. - miejscowość liczy ok. 700 mieszkańców, czynna jest kopalnia żwiru i cegielnia,

1898r. - zakup terenu przez Towarzystwo Pszczelarsko-Ogrodnicze pod przyszłą szkołę rolniczą w Pszczelinie. Otwarcie jej nastąpiło dwa lata później,

1902r. - początek parcelacji dóbr brwinowskich,

1910r. - powstanie Ochotniczej Straży Pożarnej,

październik 1914r. - bitwa wojsk niemieckich i rosyjskich,

1924r. - powstanie Klubu Sportowego "Naprzód"

1925r. - administracyjne usamodzielnienie się miejscowości, powstaje gmina Letnisko-Brwinów (wydzielona z gminy Helenów),

1926-1927r. - elektryfikacja Brwinowa,

W 1927 r. powołany został lokalny samorząd i wybrany wójt. W 1929 r. Brwinów gościł prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego. Miejscowość rozwijała się. Powstawały piękne wille i pałacyki. Osiedlały się tutaj znane i wybitne osobistości: Jarosław Iwaszkiewicz, Zygmunt Bartkiewicz, Stefan Kiedrzyński.

1933r. - budowa szkoły podstawowej Nr 1 (darowizna terenu przez L. Wiencka),

1935r. - budowa szkoły podstawowej Nr 2 (darowizna terenu przez L. St. Lilpopa),

1936r. - elektryfikacja PKP,

1939r. - Brwinów liczy 4200 mieszkańców i 840 domów,

1.IX.1939r. - pierwsze bombardowanie, ginie kilku mieszkańców

12.09.1939 r. – w bitwie pod Brwinowem stoczonej z wojskami niemieckimi wzięła udział 28 Dywizja Piechoty, mając za zadanie otworzyć drogę dla innych jednostek Wojska Polskiego. W składzie tej Dywizji znajdowały się :

  • 36 pp Legii Akademickiej

  • 15 pp „Wilków”

  • 72 pp

W Pałacu Tadeusza Kowalskiego znajdował się szpital polowy. Ciężkie straty strony polskiej.

1939-1945r. - w Brwinowie i okolicy działają podziemne organizacje m.in. zgrupowanie AK-"Bąk" obwodu "Bażant",

1941-1946r. - prof. Wacław Werner przechowuje preparat radu ukryty w piwnicy rodzinnego domu,

1944r. - po Powstaniu Warszawskim na terenie Brwinowa powstaje kilka szpitali polowych dla powstańców i ludności cywilnej,

1950r. - nadanie praw miejskich,

1961r. - miasto liczy 10467 mieszkańców,

1973r. - powstaje Towarzystwo Przyjaciół Brwinowa,

8.XI.1992r. - odsłonięcie i poświęcenie pomnika Armii Krajowej,

2000r. - miasto ma 50 lat i ok. 12000mieszkańców.

 

I miejsca warte zobaczenia:

  • Willa "Chałupka" wybudowana około 1908 r. wg projektu znanego architekta Oskara Sosnowskiego. Obiekt znajduje się przy ul. Batorego.
  • Willa "Janina" wybudowana w latach 1909-1911 stoi przy skrzyżowaniu ulic Leśnej i Słonecznej.
  • Dworek "Zagroda" z 1905 znanego pisarza Zygmunta Bartkiewicza (ul. Grodziska). Obecnie w znajduje się tam "Towarzystwo Przyjaciół Brwinowa"
  • Dworek rodziny Wernerów z 1914 zlokalizowany jest przy ul. Słonecznej. Dom Państwa Wernerów kilkakrotnie posłużył jako plan do kręcenia filmów ("Na dobre i na złe"). Znajduje się także pamiątkowa tablica informacyjna.
  • Dom "Pod Wiatrakiem" z 1912 wg projektu Oskara Sosnowskiego (ul. Żwirowa)
  • Pałacyk z 1927 Rodziny Tobołków położony jest przy wejściu do parku miejskiego. W latach 1939-1944 w domu tym mieściła się siedziba Gestapo.
  • Dom "Amerykanka" z 1925 (ul. Rynek)
  • Pałac z 1909 – Rodziny Wierusz-Kowalskich wg projektu Stanisława Grochowicza położony obok parku miejskiego (ul. Dworska) lata świetności ma już za sobą. Niegdyś należał do SGGW, obecnie w stanie rozsypu.
  • Dobrze znany mieszkańcom Brwinowa budynek apteki z 1911 przy ul. Grodziskiej 12. Apteka otwarta jest do dnia dzisiejszego.

W mieście jest również wiele zabytków sakralnych m.in. zabytkowa kaplica z połowy XIX w. na brwinowskim cmentarzu.

Godnym uwagi jest fakt, że na cmentarzu w Brwinowie znajduje się grób Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów, aktora Wacława Kowalskiego oraz światowej sławy archeologa-egiptologa Kazimierza Michałowskiego.

 

 

kontakt

zaprzyjaźnione linki:

katalog stron |