*** BRWINOW.BIZ ***
 O Brwinowie O Gminie Brwinów Katalog firm Instytucje Zdjęcia

Położenie Gminy

Gmina Brwinów to gmina miejsko-wiejska - leży w zachodniej części województwa Mazowieckiego, ok 25 km od centrum Warszawy; należy do powiatu Pruszkowskiego. Gminę zamieszkuje ponad 20 tys. mieszkańców. Na obszarze gminy znajduje się miasto Brwinów oraz 15 sołectw: Milęcin,  Moszna, Falęcin,  Kotowice, Owczarnia, Krosna, Domaniew, Kanie, Czubin, Otrębusy, Biskupice, Koszajec, Parzniew, Żółwin, Terenia. Powierzchnia gminy wynosi ok. 70 km.

Na uwagę zasługuje fakt, że południowe obszary Gminy Brwinów /Owczrnia, Żółwin, Terenia/ nie są bezpośrednio połączone z pozostałą częścią gminy - oddziela je Podkowa Leśna. Miasto Brwinów położone jest w centralnej części gminy; liczy ponad 11,5 tys mieszkańców; stanowi centrum handlowo-usługowo-administracyjne gminy. Brwinów otrzymał prawa miejskie w roku 1950 . W mieście, podobnie jak i w całej gminie, dominuje zabudowa jednorodzinna - niska. Cechą charakterystyczną architektury Brwinowa są wille i dworki pochodzące z przełomu XIX i XX wieku oraz 20-lecia międzywojennego.

Zabytki Brwinowa

Cechą charakterystyczną architektury gminy Brwinów, a przede wszystkim miasta Brwinowa, jest zabudowa willowa. Położone w malowniczych ogrodach wśród pięknego starodrzewu budynki, stanowią niepowtarzalny obraz minionej epoki. Na szczególną uwagę zasługują:

kościół parafialny p.w. św. Floriana, wybudowany według projektu arch. Mieczysława Wołkowińskiego w latach 1927-1937. Nowy kościół wzniesiono poprzez odbudowanie wcześniejszego, modrzewiowego kościoła z 1760r. Po powstaniu murów, położeniu stropu i dachu wyburzono znajdujący się wewnątrz stary kościół drewniany. Z wcześniejszego kościoła zachowano wyposażenie wnętrza. Ołtarze barokowe pochodzą z 1760r.: główny z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej w sukience z blachy srebrnej (z pierwszej połowy XVIII w.) oraz ołtarze boczne: św. Floriana i św. Antoniego Padewskiego. Ambona rokokowa z 2 poł. XVIII w. zwieńczona jest figurą św. Andrzeja Apostoła. Barokowa nastawa chrzcielnicy z grupą rzeźb przedstawiających Chrzest Chrystusa, zwieńczona postacią Boga Ojca. W wyposażeniu znajdują się także dwa krucyfiksy późnogotyckie z XVI i XVII w. Przy kościele klasycystyczny nagrobek rodziny Nowosielskich z 1820r. Jest to relikt dawnego cmentarza przykościelnego,

ul. Dworcowa 5 - pałac Kowalskiego - wybudowany w 1909r. wg proj. arch. Stanisława Grochowiaka. We wrześniu 1939r. mieścił się szpital polowy 28 D.P. Do 1945r. należał do Tadeusza Wierusz-Kowalskiego, po upaństwowieniu został przekazany SGGW na jej potrzeby. W otoczeniu park krajobrazowy, w części zamieniony w park miejski im. 36pp Legii Akademickiej. W nim pomnik pamięci katowanych i zamordowanych w latach 1941-1945 oraz mogiła pamięci ofiar terroru okupanta z 1939-1945,
 
ul. Powstańców Warszawy 17 - Cmentarz rzymsko-katolicki - założony ok. 1820r. poza wsią, dziś w środku miasta. Centralnie położona kaplica grobowa Marylskich, drewniana, z 1857r. została zbudowana dla zmarłego w 1829r. Piotra Marylskiego, właściciela Książenic, radcy Księstwa Warszawskiego. Został tu przeniesiona z Książenic. Ozdobiona jest na kalenicy ażurową sygnaturką. Na cmentarzu znajdują się groby: 144 żołnierzy polskich z 28 Dywizji Piechoty m.in. z 36 pp Legii Akademickiej poległych pod Brwinowem 12.IX.1939r.; grób nieznanego żołnierza z 1920r.; Antoniego Cejzika (olimpijczyka); Kazimierza Michałowskiego (egiptologa, odkrywcy fresków z Faras); Tadeusza Baniewicza (współtwórcy kolejki EKD); Zygmunta Bartkiewicza (pisarza); Michała Kamińskiego (astronoma); Wacława Kowalskiego (aktora) oraz groby rodzinne Lilpopów i Iwaszkiewiczów, w tym Jarosława (pisarza i dramaturga). Na wewnętrznej stronie muru cmentarnego zachowały się cementowe tabliczki żołnierzy niemieckich poległych w I Wojnie Światowej,
 
ul. Pszczelińska 99 - Pszczelin - szkoła rolnicza. Powstała w 1900r., dwa lata po zawiązaniu Warszawskiego Towarzystwa Pszczelarko-Ogrodniczego (jej założyciela). Zamiarem szkoły było kształcenie młodzieży wiejskiej w celu podniesienia stanu gospodarczego i kulturalnego wsi polskiej. Absolwenci mieli docelowo stać się po powrocie do swojego rodzinnego środowiska przykładem postępowego, fachowego i uświadomionego obywatela-rolnika. Był to oryginalny tzw. pszczeliński typ szkoły rolniczej mający za podstawę zagraniczne doświadczenia dostosowane starannie do warunków polskich. Poprzez zakup i darowizny kolejnych powierzchni ziemi powiększał się areał gospodarstwa, budowane były kolejne zabudowania. W 1900r. powstał pierwszy murowany budynek szkolny, w 1904r. drugi im. Jana Blocha wg proj. Franciszka Lilpopa i Karola Jankowskiego. W 1911r. przeprowadzono drenaż gruntów za sprawą Antoniego Wieniawskiego i Towarzystwa Melioracyjnego, które nieodpłatnie sporządziło plany. I Wojna Światowa poważnie zakłóciła funkcjonowanie szkoły, spowodowała straty w inwentarzu. Od 1920r. szkoła była dotowana przez samorząd z pomocy finansowej otrzymanej od państwa. W 1926-1927 gospodarstwo zelektryfikowano. Szkołę upaństwowiono w 1929r. Dziś mieści się Centrum Doskonalenia Nauczycieli Szkół Rolniczych jak również Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Krajowe Centrum Doradztwa Rolniczego i Wojewódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego,

Rynek - pomnik z popiersiem Józefa Piłsudskiego - z 1930r., wystawiony w 10-tą rocznicę wojny polsko-bolszewickiej. Zniszczony w 1947r., odbudowany w 1988r. ze składek mieszkańców. Na cokole 4 tablice upamiętniające 100-ną rocznice powstania listopadowego,
 
Rynek - kamień pamiątkowy (1957r.) ku czci żołnierzy walczących w rejonie Brwinowa we wrześniu 1939r.,
 
na Rynku - pomnik ku czci żołnierzy A.K.,

ul. Grodziska - krzyż tzw. kolejarski - wzniesiony 11 listopada 1919r. w miejsce starego, zniszczonego krzyża z 1832r. Wg tradycji stał na miejscu egzekucji powstańców z Powstania Listopadowego,
 
ul. Batorego 8 - willa "Chałupka"- zbudowana wg proj. arch. Oskara Sosnowskiego dla Antoniny Walickiej, przełożonej warszawskiej pensji dla dziewcząt. Budynek powstał ok. 1908r.,
 
ul. Batorego 9 - willa "Szary Dworek",
 
ul. Biskupicka 19 - willa "Emilin A",
 
Dworska róg Biskupickiej - kuźnia, jedyna zachowana do dziś w Brwinowie,
 
ul. Grodziska 7 - budynek mieszczący aptekę należący do Feliksa Kuleszy. Powstał w 1911r. Apteka po wojnie została upaństwowiona, dziś ponownie prywatna,
 
ul. Grodziska 10 - dom Arwasserów, w okresie przedwojennym mieścił się tu Dom Modlitwy,
 
ul. Grodziska 12 - dom Oldaka, właściciela sąsiadującego z domem składu opałowego i tartaku. Budynek rozbudowano w latach 80-tych o część wschodnią na potrzeby Urzędu Miejskiego, nawiązując do istniejącej architektury. Obecnie znajduje się w nim Urząd Gminy Brwinów oraz Straż Miejska,
 
ul. Grodziska 57 - willa "Zagroda" - w stylu dworkowym, miejsce zamieszkania Zygmunta Bartkiewicza, pisarza, felietonisty, nowelisty i regionalisty. Wzniesiona przez właściciela według własnego planu w latach 1905-1910. Powstał prawdopodobnie z materiałów z rozebranego kościoła. Dziś siedziba Towarzystwa Przyjaciół Brwinowa,
 
ul. Leśna 9 - dom Luxa, później należał do dentysty Wilnera,
 
ul. Leśna 14 - willa "Janina" - wybudowana w latach 1909-1911 według projektu Leona Wolskiego. Do dziś od chwili powstania w rękach tej samej rodziny,
 
ul. Leśna 18 - willa Kossowskich, jej powstanie datowane jest na okres sprzed I Wojny Światowej. Otacza ją starodrzew,
 
ul. Myśliwska 8 - willa "Lido" - willa dr Sterna, jej kolejnymi właścicielami byli pp. Pakulscy i płk. Lechniawski,
 
ul. Piastowska 6 - willa "Dziewanna" i otaczający ją park w 1989r. zostały uznane za zabytek i wpisane do ewidencji Konserwatora Zabytków,
 
ul. Powstańców Warszawy 25 - willa "Chata za Wsią", dom pp. Kriestów,
 
ul. Rynek 1 - kamienica "Amerykanka" - wybudowana została 1925r.. Należała do Jana Tobolki, dyrektora warszawskiej filii Banku "Express Co", co wyjaśnia nazwę,
 
ul. Rynek 1a - willa "Amerykanka" - wzniesiona w 1927r., podobnie jak kamienica "Amerykanka" sumptem małżeństwa Tobolków obywateli amerykańskich. W okresie II Wojny Światowej mieściła się tu placówka policji bezpieczeństwa Sipo,
 
ul. Rynek 18 - dom "Budnówka-Modrzewin" - pochodzi z 90-tych lat XIX w. Na Przełomie XIX/XX wieku jej właścicielami byli Dominika z domu Budny i Antoni Żagunowie, dom ten dla małżeństwa Żagunów zakupili rodzice. Do dnia dzisiejszego posesję zamieszkują potomkowie,
 
ul. Sienkiewicza 20 - willa wybudowana w 1939r.,
 
ul. Słoneczna 3 - willa rodzina Wernerów,
 
ul. Środkowa 6 - willa "Włoszka", z 1926r., bud inż. Sęczkowski. Jej pierwszymi właścicielami byli pp. Raczyńscy,
 
ul. Wilsona 50 - willa "Anula", należała do pp. Koniuszewskich,
 
ul. Żwirowa 4 - willa "Pod Wiatrakiem", niegdyś nosiła nazwę "Tonasze". Powstała w 1912r. według projektu arch. Oskara Sosnowskiego. Należała do inż. Jabłońskiego,
 
ul. Żwirowa 10 - willa pp. Niedźwiedzkich.

 

kontakt

zaprzyjaźnione linki:

|  katalog stron |